آموزش جامع قراردادنویسی [متولی و کافتری]

کلیۀ قراردادها متشکل از سه نوع نگارش هستند؛ نگارش تعهد یا تکلیف، نگارش حق و اختیار، و نگارش جملات خبری مبتنی بر اختیار یا تکلیف؛ لذا ذی‌صلاح فردی است که در نگارش عناوین سه‌گانۀ فوق متخصص باشد. مداقّه در صلاحیت‌های مختلف و رشته‌های تحصیلی ما را به اشخاصی می‌رساند که حداقل با تعهدات، حقوق تعهدات، آثار تعهدات و نیز قوانین و آرای قضایی آشنا باشند. نگارش حق و تعهد در قرارداد، حتی اگر دارای ماهیتی فنی، اجرایی و تخصصی در صنایع مختلف باشد، لاجرم باید در چارچوب و اسلوب تعهدنویسی مبتنی بر حقوق و تکالیف قانونی گنجانده شود. دانش تعهدنویسی مستلزم آشنایی با نحوۀ قانون‌نویسی، اصطلاحات قانونی و قضایی و نیز تسلط بر تبعات و آثار هر تعهدی است. با توجه به مراتب فوق، واضح است که دانش‌آموختگان حقوق تنها کسانی هستند که در نگارش قرارداد و اسناد تعهدآور می‌توان از آنان مدد جست.

‌‌در عین‌ حال که تحصیل در رشتۀ حقوق لازمۀ صلاحیت در قراردادنویسی است، اما شرط کافی نیست. قراردادنویسی اصول و اسلوبی دارد که جز با تجربه و آموختن حوزه‌های مرتبط با قراردادنویسی به دست نخواهد آمد. اولاً علم دانشگاهی فارغ‌التحصیلان رشتۀ حقوق مبتنی بر علم روز نیست که پاسخ‌گوی نیاز جامعه خصوصاً تجار باشد، ثانیاً تجار لاجرم به دنبال فرمت‌ها و مدل قراردادنویسی قراردادهای خارجی رفته‌اند تا نیاز خود را مرتفع سازند، در حالی‌که حقوق‌دانان از آن فرمت‌ها نیز بی‌خبرند و ثالثاً قراردادنویسی مستلزم داشتن دانش قانونی خاصی است که حقوق‌دانان در فرصت تحصیل دانشگاهی خود بدان دست نمی‌یابند؛ از طرف دیگر، تفکر قراردادنویسی مستلزم به‌کارگیری نوعی تعادل و موازنه در تنظیم مواد قراردادی است که این مهم، نوعاً در تفکر و اسلوب عملی وکلای دادگستری نمی‌گنجد؛ چراکه وکیل به دنبال حداکثرسازی منافع موکل خود به هر طریقی و بدون توجه به منافع طرف مقابل است و این تفکر اساساً با چارچوب قراردادنویسی که با هدف تجمیع منافع طرفین برای وصول به یک چارچوب مورد توافق طرفینی است، همخوانی ندارد.

لازم به ذکر است قصد این کتاب پرداختن به مسایل اساسی قراردادنویسی است و لزوماً شامل همۀ جزئیات مرتبط با این حوزه نیست. تلاش بر این است که مطالب تکمیلی و مفصل این حوزه و نحوۀ نگارش مواد دیگر قراردادی در آینده ‌به‌صورت مکتوب در مجلدات دیگری به نگارش درآید، تا تجربیاتی که در پس سال‌ها تجربه از بوتۀ آزمایش روییده‌اند، در دسترس همگان قرار گیرند و مجالی گردد در جهت رشد و پیشرفت ایران عزیز و سرافراز.