حقوق شرکت‌های تجاری (ویژه دانشجویان کارشناسی و کارآموزان قضاوت و وکالت) [عبدی‌پورفرد]

»حقوق شرکت‌های تجاری» و به بیان دقیق‌تر، «حقوق مؤسسات تجاری»، که موضوع این کتاب است، شاخه‌ای از حقوق خصوصی است که شرکت‌های تجاری و به عبارت ‌دیگر، مؤسسات تجاری را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد. قواعِد حقوق شرکت‌ها، احکام و ضوابط لازم برای تشکیل، فعالیت، انحلال و تصفیۀ احتمالی این مؤسسات را فراهم می‌کند. علاوه بر آن، این شاخه از حقوق، روابط میان سهامداران و اعضای شرکت تجاری با مدیران و گردانندگان شرکت و نیز روابط میان شرکت به‌عنوان یک مؤسسۀ تجاری با اشخاص ثالث را تنظیم می‌کند.

به طور خلاصه، حقوق شرکت‌های تجاری مجموعۀ قواعد و مقررات حاکم بر حیات شرکت‌های تجاری از زمان تشکیل تا انحلال و تصفیه و مسائل این بنگاه‌ها، همانند ساختار و روابط میان ارکان مؤسسه، حقوق و تعهدات شرکا یا سهامداران، نحوۀ ادارۀ شرکت و نظارت بر عملکرد مدیران، مسئولیت مدیران، تغییرات شرکت، به‌ویژه تغییرات اساسنامه، تغییرات سرمایه، تبدیل، تجزیه و ادغام مؤسسه با مؤسسات تجاری دیگر است.

یکی از مشکلات مهم دانش‌آموختگان حقوق عدم تسلط کافی بر ابعاد گوناگون حقوق شرکت‌های تجاری است. علت امر آن است که تصور می‌شود این رشته از حقوق عمدتاً جنبۀ شکلی دارد و در دورۀ دانشجویی به اتکای حافظه تلاش می‌شود یک سری محفوظات ذهنی را در این خصوص به دست آورند. اما این نوع نگرش نسبت به اصول و قواعد حاکم بر شرکت‌های تجاری و این نوع رویکرد در آموزش و یادگیری این شاخه از حقوق کاملاً نادرست و ناکارآمد است. زیرا اولاً، بخش عمدۀ این اصول و قواعد جنبۀ ماهوی دارند؛ ثانیاً مبتنی بر ملاک‌های قانونی و فلسفۀ خاص خود و اهدافی است که در وضع و تشریع آن‌ها مدنظر قانونگذار بوده است.

دسته‌بندی و ارائۀ این اصول و قواعد به‌نحو تحلیلی دانش‌آموختگان حقوق را به درک عمیق و صحیح حقوق شرکت‌ها نائل می‌سازد، به ویژه زمانی که این بررسی تحلیلی همراه با مطالعۀ تطبیقی و مقایسۀ آن اصول و قواعد بر حسب دسته‌بندی‌های شرکت‌های تجاری از حیث ویژگی‌ها و احکام مشترک باشد. در این تألیف تلاش شده است مباحث حقوقی شرکت‌های تجاری به‌نحو مقایسه‌ای و تطبیق قواعد حاکم ارائه شود تا ساختار فکری خوانندگان در این حوزه به نحو مطلوب و سازمان‌یافته شکل بگیرد و تسلط لازم بر مباحث و مسائل حقوق شرکت‌های تجاری در مخاطبان ایجاد شود.

در این تألیف تلاش شده است از دو روش توصیفی و تحلیلی مباحث حقوق شرکت‌های تجاری تبیین شود و ضمن التزام به وجه علمی مباحث و مستند بودن و مستدل‌بودن پاسخ‌ها و راه‌حل‌ها، شیوایی و سلاست کلام که صبغۀ بارز نوشته‌های اینجانب است، حفظ شود. امید است که این اثر مقبول طبع بلند اندیشوران حقوقی افتد و بتواند در ترویج و توسعۀ دانش حقوقی، به‌ویژه حقوق تجارت، نقش اندکی ایفا نماید.